مراحل اجرایی تکمیلی و گام به گام آب بندی مخزن آب شرب و انواع روش های آب بندی مخازن بتنی

مراحل اجرایی تکمیلی و گام به گام آب بندی مخزن آب شرب و انواع روش های آببندی مخازن بتنی

انواع روش های آب بندی مخازن بتنی

بصورت خلاصه در جدول زیر روش های آب بندی مخازن بتنی معرفی میگردد:

محصول	محدودیت ها	مزایا	نوع فشار قابل تحمل	روش
ژل میکروسیلیس / نانو سیلیکاژل / دوغاب میکروسیلیس PN	فقط در زمان ساخت یا ترمیم سازه قابل استفاده است	افزایش تراکم بتن، مقاومت بالا، خاصیت خودترمیمی تا ترک های ۴۰۰ میکرون	مثبت و منفی	ساختاری
بتن پلیمری	هزینه بالاتر نسبت به بتن معمولی	آب بندی دائمی، مقاومت بالا در برابر نشت و مواد شیمیایی	مثبت	ساختاری
پوشش اپوکسی دو جزئی	قیمت بالاتر، نیاز به آماده سازی دقیق سطح	دوام طولانی، مقاومت شیمیایی عالی	مثبت	پوششی سطحی
پوشش آب بند دو جزئی  پلیمری پایه سیمانی	مقاومت کمتر نسبت به اپوکسی در محیط های شیمیایی قوی	اقتصادی، غیرسمی، مناسب برای مخازن آب شرب	مثبت	پوششی سطحی
سیمانکاری پلیمری باLA Bond   سیلکا باند	دستیابی به مقاومت بیشتر در صورت استفاده ترکیبی با پوشش دو جزئی	اقتصادی، غیرسمی، مناسب برای مخازن آب شرب	مثبت و منفی	پوششی سطحی
غشای امولاسیون بیتومن رابر (پایه تار)	فقط مناسب مخازن غیرآب شرب یا زیرزمینی	انعطاف پذیر، بدون درز، عمر بالا	مثبت	پوششی سطحی
نفوذگر کریستالی (آب بندی کریستالی)	نیاز به سطح مرطوب برای واکنش	خودترمیمی، مقاوم در برابر فشار مثبت و منفی	مثبت و منفی	پوششی سطحی
ماستیک پلی یورتان	نیاز به دقت در اعمال و تمیزی سطح	انعطاف پذیر، چسبندگی بالا، مناسب درزهای متحرک	موضعی	درز و اتصالات
درزگیر گرم اجرا (بیتومنی اصلاح شده)	نیاز به ابزار حرارتی مخصوص	اجرای سریع، انعطاف پذیر، مقاوم در برابر مواد شیمیایی	موضعی	درز و اتصالات
واتراستاپ PVC / واتراستاپ روکار هایپالن	نیاز به نصب دقیق در زمان بتن ریزی یا تعمیر	اقتصادی، جلوگیری کامل از نفوذ در محل درزها	موضعی	درز و اتصالات

در اغلب پروژه های صنعتی و ساختمانی ایران، بهترین نتیجه زمانی حاصل می شود که از سیستم ترکیبی آب بندی استفاده شود. برای تشخیص این سیستم ها نیاز است که پروژه و شرایط پروژه بررسی شود که به این منظور همکاران ما در بخش فنی در کنار شما هستند کافیست تماس حاصل فرمایید.

با کلیک بر روی مقاله روش های آب بندی مخازن ، می توانید این بخش را مطالعه کنید.

با مطالعه این بخش و آشنایی با سیستم های مختلف آب بندی مخزن ، شناخت کافی نسبت به روش های آب بندی مخزن بتنی پیدا کردیم و حالا با در نظر گرفتن یک سیستم اجرایی پوششی سطحی ترکیبی از جدول بالا ، با محصول پوشش آب بند دو جزئی  پلیمری پایه سیمانی و سیمانکاری پلیمری حاوی LABond یا سیلیکا باند ، با فرض یک مخزن آب شرب با فشار هیدرواستاتیک مثبت و منفی مراحل اجرای اصولی این محصول را باهم مرور میکنیم.

مرحله ۴: اجرای لایه های آب بند در مخزن بتنی آب شرب

اجرای درست لایه های سیستم ترکیبی سیمانکاری پلیمری و پوشش آب بند دو جزئی ، اهمیت بسیار ویژه دارد. حتی بهترین مواد در صورت اجرای غیراصولی، نمی توانند آب بندی مؤثر و پایدار ایجاد کنند. بنابراین این مرحله باید با دقت، کنترل ضخامت، دمای محیط و آماده سازی مناسب بستر انجام شود.

 هدف این مرحله

هدف از اجرای سیستم ترکیبی سیمانکاری پلیمری و لایه های پوشش آب بند دو جزئی ، ایجاد پوسته ای پیوسته، انعطاف پذیر و نفوذناپذیر بر روی بتن است که بتواند در برابر فشارهای هیدرواستاتیکی مثبت و منفی مقاومت کند. مطالعه ی Hewett (1936) یکی از نخستین منابع علمی درباره آب بندی مخازن، تأکید دارد که «پوشش آب بندی باید به صورت یکپارچه و بدون درز روی کل سطح مخزن اجرا شود تا مسیر نفوذ آب به کلی بسته شود».

مراحل اجرایی گام به گام

1. آماده سازی نهایی سطح

• قبل از اجرای پوشش، سطح باید مرطوب (SSD) باشد ولی آب آزاد روی آن وجود نداشته باشد.
• گرد و غبار با باد یا دستمال نمدار گرفته شود.
• پرایمر مخصوص (چسب رابط L.A2 ، چسب بتن L.A3) برای افزایش چسبندگی به سطح اعمال شود.

2. اجرای سیمانکاری پلیمری

• ساخت ملات با پلیمری های آب بند LA Bond  یا سیلیکا باند جهت اجرای پوشش یکدست و محافظ و مقاوم برابر فشار هیدرو استاتیک منفی و مثبت
• اجرای با ضخامت 2 تا 3 سانتیمتر به صورت لایه به لایه
• تفاوت طرح اختلاط هر لایه ( مطالعه کاتالوگ و نظر کارشناس فنی)
• توصیه استفاده از الیاف PP جهت کنترل ترک

3. آماده سازی و ترکیب مواد

• در سیستم پوشش آب بند دو جزئی ، اجزای پودر و رزین طبق دستورالعمل در کاتالوگ و نظر کارشناس فنی مخلوط می شوند.
• از همزن دور پایین استفاده شود تا هوا در مخلوط حبس نشود.
• پس از ترکیب، خمیر یکنواختی باید حاصل شود که قابلیت اجرا با قلم مو یا ماله را داشته باشد.

نکته:در دماهای زیر ۵ درجه سانتی گراد یا بالای ۳۵ درجه، اجرای پوشش توصیه نمی شود. چون زمان گیرش و چسبندگی تحت تأثیر قرار می گیرد.

4. اجرای لایه اول

• لایه اول باید نازک (حدود ۰/۵ تا ۱ میلی متر) و در یک جهت ثابت اعمال شود (مثلاً افقی).
• در گوشه ها، لبه ها و درزهای اجرایی از توری مش فایبرگلاس یا پلی پروپیلن استفاده شود تا تنش های حرارتی و انبساطی کنترل شوند.
• پس از اجرای لایه اول، باید حداقل ۴ تا ۶ ساعت برای خشک شدن اولیه صبر کرد.

5. اجرای لایه دوم

• لایه دوم در جهت عمود بر لایه اول اجرا می شود تا پوشش یکنواخت و بدون درز باشد.
• ضخامت نهایی دو لایه معمولاً بین ۱ تا ۲ میلی متر (بسته به فشار آب) خواهد بود.

6. جزئیات در نقاط بحرانی

برخی از نقاط مخزن آب شرب نیاز به توجه ویژه دارند:

توضیح	روش اجرا	محل بحرانی
جلوگیری از ترک و تجمع تنش	اجرای فیلِت (گوشه گرد) با ملات ترمیمی	محل اتصال کف به دیواره
آب بندی مطمئن دور فلنج ها	اجرای ماستیک پلی یورتان PU	اطراف لوله های ورودی و خروجی
پیشگیری از نفوذ از محل حرکت بتن	نصب واتراستاپ PVC یا نوار درزگیر روکار	درزهای انبساطی

7. عمل آوری و حفاظت نهایی

• پس از اجرای کامل پوشش، باید حداقل ۳ تا ۷ روز عمل آوری انجام شود تا واکنش های شیمیایی کامل شوند.
• در طول این مدت، از تماس سطح با آب، ضربه یا تابش مستقیم آفتاب جلوگیری شود.
• توصیه می شود بارگزاری مخزن به آهسنگی صورت گیرد تا تنش کمتری وارد شود.

کنترل کیفیت در حین اجرا

کنترل کیفیت نقش مهمی در دوام پوشش آب بند دو جزئی دارد:

حد مجاز	روش تست	مورد کنترل
±10٪ از مقدار طراحی	گیج ضخامت سنج	ضخامت لایه
حداقل 1.5 MPa	Pull-off Test (ASTM D4541)	چسبندگی
بدون حباب، ترک، تاول	بازدید چشمی	ظاهر سطح
بدون چسبندگی پس از 24 ساعت	لمس سطحی	خشک شدن

اجرای یکنواخت و با ضخامت کنترل شده از مهم ترین عوامل دوام سیستم ترکیبی سیمانکاری پلیمری و  پوشش آب بند دو جزئی است.پیشنهاد می شود برای پروژه های بزرگ، از تیم های مجاز و آموزش دیده شرکت وندشیمی ساختمان استفاده شود تا کیفیت اجرا با استانداردهای جهانی مطابقت داشته باشد.

تست نهایی آب بندی و کنترل کیفیت مخزن آب شرب

بعد از اتمام مراحل آماده سازی، ترمیم، اجرای لایه های آب بند و آب بندی درزها، حالا نوبت به آزمایش نهایی و ارزیابی عملکرد کل سیستم می رسد.این مرحله تضمین می کند که هیچ نشت، حباب، یا ضعف چسبندگی در پوشش ها وجود ندارد و مخزن آماده بهره برداری است.

اهداف تست نهایی

1. اطمینان از عدم نشت یا تراوش آب از سازه
2. بررسی چسبندگی، یکنواختی و ضخامت پوشش ها
3. ارزیابی مقاومت پوشش در برابر فشار هیدرواستاتیک واقعی
4. تأیید تطابق اجرا با استانداردهای بین المللی

انواع آزمون های کنترل کیفیت

1.تست آب گیری

این ساده ترین و درعین حال مهم ترین روش کنترل آب بندی است.

روش اجرا:

1. پس از خشک شدن کامل پوشش (معمولاً ۷ روز)، مخزن تا ارتفاع مشخص با آب تمیز پر می شود.
2. سطح آب علامت گذاری و دمای محیط ثبت می شود.
3. بعد از ۷۲ ساعت، میزان افت سطح آب اندازه گیری می شود.

اگر افت سطح کمتر از ۲ میلی متر در ۲۴ ساعت باشد (در اثر تبخیر طبیعی)، مخزن قبول شده محسوب می شود.

استاندارد مرجع:

EN 12390-8

ASTM C1583

2. تست چسبندگی پوشش

برای اطمینان از اینکه پوشش به خوبی به بتن چسبیده و جدا نمی شود.

روش اجرا:

• با دستگاه Pull-off Tester نمونه ای از سطح جدا می شود.
• مقاومت چسبندگی اندازه گیری می گردد.

• مقدار مجاز طبق ASTM D4541: حداقل ۱.۵ مگاپاسکال برای پوشش های پلیمری و ۱.۰ مگاپاسکال برای پوشش های معدنی.

3. تست ضخامت پوشش

با استفاده از گیج ضخامت سنج مرطوب یا خشک انجام می شود.

ضخامت نهایی باید در محدوده طراحی (معمولاً ۱ تا ۲ میلی متر) باشد.

استاندارد مرجع:

ASTM D6132 (for Coating Thickness Measurement)

4. تست چشمی و بازدید نهایی

در این مرحله، متخصصان فنی سطح مخزن را از نظر یکنواختی، ترک های موضعی، حباب، تاول یا پوسته شدن بررسی می کنند.
در صورت مشاهده ایراد، بخش معیوب ترمیم و مجدداً تست می شود.

اقدامات پس از تأیید تست

1. آب گیری مرحله ای و بهره برداری اولیه
   • پس از موفقیت در تست ها، آب گیری مخزن باید مرحله ای انجام شود تا تنش های حرارتی و سازه ای کنترل شوند.
2. مستندسازی و ثبت نتایج تست ها
   • کلیه نتایج اندازه گیری ها، عکس ها و گزارش های آزمایش باید در پرونده پروژه ثبت شود.
3. نگهداری و پایش دوره ای
   • هر ۶ ماه یک بار باید سطح داخلی مخزن از نظر پوسته شدن، ترک یا تغییر رنگ بررسی شود.
   • در صورت نیاز، لایه ترمیمی با محصولات ،ملات تعمیراتیTop Fix  و بتونه  Cosmaticاجرا شود.

هر مخزن یک چالش خاص دارد، اما راه حل مطمئن همیشه یکی است: اجرای درست با مواد درست. برای انتخاب بهترین روش آب بندی مخزن خود، با کارشناسان فنی وندشیمی ساختمان مشورت کنید.

تیم ما با بیش از چهار دهه تجربه در پروژه های صنعتی و ساختمانی ایران، آماده ارائه مشاوره تخصصی، طراحی سیستم آب بندی و تأمین محصولات اجرایی است.

منابع و مراجع مورد استفاده در مقاله

منابع علمی و فنی بین‌المللی

1. Slater, W. M. (1985). Concrete Water Tanks in Ontario.Canadian Journal of Civil Engineering, 12(2), 325–333.
2. Hewett, A. L. (1936). Water Tanks of Reinforced Concrete.Journal (American Water Works Association), 28(1), 43–49.
3. Güna, A. Y., & Başar, K. (2024). Structural Problems Occurring in Reinforced Concrete Drinking Water Tanks and Water Loss Prevention Methods.
4. Maciej, Y. M., & Kmita, A. (2019). Leakproofness of the Reinforced Concrete Tank for Water with a Capacity of 45000 m³.MATEC Web of Conferences, Vol. 284. EDP Sciences.
5. Al-Nasra, M., Abu-Lebdeh, T., & Woodard, J. (2017). Investigating the Water Sealing Capability of Polymer Concrete.American Journal of Engineering and Applied Sciences, 10(2), 373–381.

 

استانداردها و دستورالعمل‌های مرجع

در تدوین این مقاله، از مجموعه استانداردهای ملی و بین‌المللی مرتبط با طراحی، ترمیم و آب‌بندی مخازن بتنی استفاده شده است:

ردیف	استاندارد	عنوان	نهاد صادرکننده
1	ACI 350-06	Code Requirements for Environmental Engineering Concrete Structures	American Concrete Institute
2	ACI 224.2R-92	Cracking of Concrete Members in Direct Tension	ACI
3	ASTM C 309 / C 1315	Standard Specification for Liquid Membrane-Forming Compounds for Curing Concrete	ASTM International
4	BS 8102:2009	Code of Practice for Protection of Below Ground Structures Against Water from the Ground	British Standards Institution
5	EN 1504 (Parts 2, 3, 7)	Products and Systems for the Protection and Repair of Concrete Structures	European Committee for Standardization (CEN)
6	DIN 1048-5	Testing of Hardened Concrete — Water Penetration Under Pressure	German Institute for Standardization
7	ISIRI 2930	آیین‌نامه بتن ایران (آبا) – الزامات دوام و نفوذناپذیری بتن	مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
8	ISIRI 12017	روش‌های آزمایش برای اندازه‌گیری نفوذ آب در بتن	مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
9	ACI 546R-14	Guide to Concrete Repair	American Concrete Institute